Thủ tục xóa án tích đối với người dưới 18 tuổi có những quy định riêng về điều kiện và thời hạn được xóa án tích. Việc xác định đúng trường hợp xóa án tích giúp người đã chấp hành xong bản án bảo đảm quyền lợi của mình. Hồ sơ và cách thực hiện cũng cần được chuẩn bị phù hợp với từng trường hợp cụ thể. Cùng ACC Cần Thơ tìm hiểu chi tiết điều kiện, hồ sơ và thủ tục xóa án tích đối với người dưới 18 tuổi qua bài viết dưới đây.
1. Người dưới 18 tuổi có phải làm thủ tục xóa án tích không?
Xóa án tích là cơ chế thể hiện chính sách nhân đạo của pháp luật hình sự đối với người đã chấp hành xong trách nhiệm hình sự và có đủ điều kiện theo quy định. Tuy nhiên, đối với người dưới 18 tuổi, pháp luật quy định theo hướng đặc biệt hơn so với người đã thành niên.
Không phải mọi người dưới 18 tuổi bị kết án đều bị coi là có án tích. Theo Điều 107 Bộ luật Hình sự 2015, người dưới 18 tuổi được coi là không có án tích trong một số trường hợp nhất định.
Cụ thể:
- Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bị kết án được coi là không có án tích
- Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị kết án về tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng hoặc tội phạm rất nghiêm trọng do vô ý được coi là không có án tích
- Người dưới 18 tuổi bị áp dụng biện pháp tư pháp thuộc trường hợp luật định cũng được coi là không có án tích
Như vậy, cần xác định độ tuổi tại thời điểm thực hiện hành vi phạm tội, loại tội phạm và lỗi trước khi xác định người đó có án tích hay không.
Đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị kết án về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, pháp luật mới đặt ra vấn đề xóa án tích theo khoản 2 Điều 107 Bộ luật Hình sự.
2. Điều kiện xóa án tích đối với người dưới 18 tuổi
Theo Điều 107 Bộ luật Hình sự, người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị kết án về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng có thể được đương nhiên xóa án tích khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định pháp luật.
Đối với trường hợp này, thời hạn để được đương nhiên xóa án tích là 03 năm, được tính từ thời điểm người bị kết án chấp hành xong hình phạt chính hoặc từ khi hết thời hiệu thi hành bản án theo quy định.
Trong thời hạn 03 năm, người bị kết án không được thực hiện hành vi phạm tội mới thuộc trường hợp làm phát sinh án tích theo quy định. Khi đáp ứng đầy đủ điều kiện, án tích được đương nhiên xóa mà không phải thực hiện thủ tục xin Tòa án ra quyết định xóa án tích.
Quy định đối với người dưới 18 tuổi có điểm khác với cách tính thời hạn xóa án tích áp dụng cho người thành niên. Vì vậy, không nên áp dụng máy móc thời hạn 01 năm, 02 năm theo mức độ tội phạm như nội dung của một số bài viết cũ.
Sau khi đủ điều kiện xóa án tích, việc cập nhật và thể hiện thông tin về án tích trong Phiếu lý lịch tư pháp được thực hiện theo quy định về lý lịch tư pháp và dữ liệu án tích hiện hành.
>>> Xem thêm bài viết Giấy xác nhận dân sự có thời hạn bao lâu? tại đây.
3. Quy trình xin xóa án tích cho người dưới 18 tuổi
Bước 1: Xác định người đó có án tích hay không
Trước tiên cần kiểm tra:
- Người đó bao nhiêu tuổi tại thời điểm phạm tội
- Tội danh đã bị kết án
- Mức độ của tội phạm
- Lỗi cố ý hay vô ý
- Hình phạt và tình trạng chấp hành bản án
- Có thực hiện hành vi phạm tội mới trong thời hạn luật định hay không
Đây là bước quan trọng vì nhiều trường hợp người dưới 18 tuổi bị kết án nhưng ngay từ đầu đã được coi là không có án tích, nên không đặt ra thủ tục xóa án tích.
Bước 2: Xác định thời điểm đủ điều kiện
Nếu thuộc trường hợp phải xóa án tích theo khoản 2 Điều 107 Bộ luật Hình sự, cần xác định thời điểm bắt đầu tính thời hạn 03 năm theo quy định.
Người có án tích cần kiểm tra tình trạng chấp hành hình phạt và các quyết định khác của bản án để tránh xác định sai thời điểm đủ điều kiện.
Bước 3: Cập nhật tình trạng án tích trong cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp
Từ ngày 01/07/2026, việc quản lý, cập nhật thông tin lý lịch tư pháp được thực hiện theo hệ thống pháp luật mới về lý lịch tư pháp. Cơ quan có thẩm quyền cấp Phiếu lý lịch tư pháp có trách nhiệm tra cứu, xác minh và cập nhật tình trạng án tích theo quy định.
Đối với trường hợp đương nhiên được xóa án tích, cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu sẽ cập nhật tình trạng đã được xóa án tích khi có đủ căn cứ xác định người đó đáp ứng điều kiện.
Bước 4: Yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp khi cần chứng minh tình trạng án tích
Nếu người đã đủ điều kiện xóa án tích cần giấy tờ chứng minh tình trạng lý lịch tư pháp để học tập, làm việc hoặc thực hiện thủ tục khác thì có thể yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp.
Từ ngày 01/07/2026, thẩm quyền cấp Phiếu lý lịch tư pháp thuộc Cục Hồ sơ nghiệp vụ Bộ Công an và Công an cấp tỉnh theo quy định mới.
Hồ sơ yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp về cơ bản gồm tờ khai theo mẫu và các giấy tờ liên quan theo từng trường hợp. Người yêu cầu có thể thực hiện theo phương thức được cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, trong đó có hình thức trực tuyến.
4. Hồ sơ xóa án tích đối với người dưới 18 tuổi gồm những gì?
Cần phân biệt hồ sơ xóa án tích với hồ sơ yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp.
Đối với trường hợp đương nhiên xóa án tích của người dưới 18 tuổi, pháp luật không đặt ra một bộ hồ sơ “xin Tòa án xóa án tích” giống trường hợp Tòa án phải ra quyết định xóa án tích.
Tuy nhiên, người có liên quan nên chuẩn bị các tài liệu để chứng minh quá trình chấp hành bản án khi cơ quan có thẩm quyền cần đối chiếu, chẳng hạn:
- Bản án hoặc trích lục bản án hình sự
- Giấy tờ thể hiện việc chấp hành xong hình phạt
- Tài liệu liên quan đến việc thi hành các quyết định khác của bản án, nếu có
- Giấy tờ tùy thân của người yêu cầu
- Tài liệu khác theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền trong trường hợp cần xác minh
Nếu mục đích là xin Phiếu lý lịch tư pháp, hồ sơ được thực hiện theo quy định mới về cấp Phiếu lý lịch tư pháp từ ngày 01/07/2026.
Do đó, không nên áp dụng máy móc thông tin cũ cho rằng mọi trường hợp đều phải chuẩn bị “đơn xin xóa án tích, bản sao bản án, giấy xác nhận cải tạo tốt, giấy khen…” và nộp cho Tòa án.
5. Cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết?
Đối với đương nhiên xóa án tích, việc xác định tình trạng án tích hiện được thực hiện gắn với hệ thống cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp.
Theo quy định mới có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, cơ quan có thẩm quyền cấp Phiếu lý lịch tư pháp gồm:
- Cục Hồ sơ nghiệp vụ Bộ Công an
- Công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương
Cơ quan có thẩm quyền thực hiện tra cứu, xác minh thông tin cần thiết và cập nhật tình trạng án tích theo quy định.
Đối với trường hợp xóa án tích do Tòa án quyết định theo quy định chung của Bộ luật Hình sự, thẩm quyền và trình tự thực hiện vẫn phải căn cứ vào trường hợp cụ thể và quy định tố tụng hình sự tương ứng.
Vì vậy, không nên tiếp tục ghi chung rằng hồ sơ xóa án tích của mọi trường hợp đều nộp tại Sở Tư pháp như cách hướng dẫn trước ngày 01/07/2026.
6. Thời hạn giải quyết thủ tục xóa án tích
Cần phân biệt hai vấn đề:
Thời hạn để được đương nhiên xóa án tích: đối với trường hợp người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi thuộc khoản 2 Điều 107 Bộ luật Hình sự, thời hạn là 03 năm nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định.
Thời hạn cấp Phiếu lý lịch tư pháp: đây là thủ tục hành chính riêng. Từ ngày 01/07/2026, việc cấp Phiếu được thực hiện theo Luật Lý lịch tư pháp sửa đổi, Nghị định 216/2026/NĐ-CP và Thông tư 101/2026/TT-BCA, với cơ chế tiếp nhận, tra cứu và xác minh thông tin mới.
Do đó, không nên sử dụng thông tin cũ trong bài rằng Tòa án giải quyết hồ sơ xóa án tích trong thời hạn 15–30 ngày. Đây không phải thời hạn chung được quy định cho trường hợp đương nhiên xóa án tích của người dưới 18 tuổi.
7. Những điểm cần lưu ý khi xóa án tích cho người dưới 18 tuổi
Xác định độ tuổi tại thời điểm phạm tội
Việc áp dụng quy định đặc thù phải căn cứ vào độ tuổi khi phạm tội, không chỉ dựa vào tuổi hiện tại.
Không phải cứ dưới 18 tuổi là có án tích
Một số trường hợp người dưới 18 tuổi bị kết án nhưng không bị coi là có án tích. Vì vậy, cần xác định đúng trường hợp trước khi thực hiện thủ tục.
Không áp dụng thời hạn 1 năm hoặc 2 năm
Đối với trường hợp thuộc khoản 2 Điều 107, thời hạn đương nhiên xóa án tích là 03 năm theo quy định hiện hành.
Không mặc định phải nộp hồ sơ tại Tòa án
Trường hợp đương nhiên xóa án tích không có nghĩa là phải làm đơn yêu cầu Tòa án ra quyết định xóa án tích. Cần phân biệt với trường hợp xóa án tích theo quyết định của Tòa án.
Kiểm tra thông tin lý lịch tư pháp
Sau khi đủ điều kiện, nên kiểm tra Phiếu lý lịch tư pháp. Nếu thông tin chưa được cập nhật đúng, cần cung cấp tài liệu liên quan để cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, điều chỉnh.
5. Câu hỏi thường gặp
Người dưới 18 tuổi bị kết án có phải làm thủ tục xóa án tích không?
Không phải trong mọi trường hợp. Nhiều trường hợp được pháp luật coi là không có án tích ngay từ đầu. Nếu thuộc trường hợp có án tích theo khoản 2 Điều 107 thì khi đủ điều kiện, người đó được đương nhiên xóa án tích.
Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi có án tích bao lâu?
03 năm đối với trường hợp bị kết án về tội rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng và đáp ứng các điều kiện của khoản 2 Điều 107 Bộ luật Hình sự.
Có phải nộp đơn xin Tòa án xóa án tích không?
Không đối với trường hợp đương nhiên xóa án tích. Khi đủ điều kiện, việc xóa án tích được xác lập theo quy định pháp luật; người có nhu cầu chứng minh tình trạng lý lịch tư pháp có thể yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp.
Sau khi xóa án tích, Phiếu lý lịch tư pháp ghi thế nào?
Đối với công dân Việt Nam đã được xóa án tích hoặc được coi là không có án tích, Phiếu lý lịch tư pháp số 1 ghi “Không có án tích” theo quy định hiện hành.
Từ năm 2026 xin Phiếu lý lịch tư pháp ở đâu?
Từ ngày 01/07/2026, cơ quan có thẩm quyền cấp Phiếu lý lịch tư pháp gồm Cục Hồ sơ nghiệp vụ Bộ Công an và Công an cấp tỉnh. Người yêu cầu thực hiện theo phương thức và thành phần hồ sơ được quy định tại pháp luật hiện hành.
Xóa án tích đối với người dưới 18 tuổi phạm tội là một chính sách nhân đạo, giúp các bạn trẻ có cơ hội làm lại cuộc đời và tái hòa nhập cộng đồng. Việc hiểu rõ quy định pháp luật, điều kiện và quy trình xin xóa án tích là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi. Nếu bạn cần hỗ trợ hoặc tư vấn chi tiết, hãy liên hệ ACC Cần Thơ để được hướng dẫn chuyên nghiệp và tận tâm.
>>> Xem thêm bài viết Thủ tục làm lý lịch tư pháp số 1 online tại đây.
Để lại một bình luận