Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp là hành vi vi phạm nghiêm trọng trong lĩnh vực thuế, có thể dẫn đến nhiều rủi ro pháp lý cho cá nhân và doanh nghiệp. Việc nắm rõ quy định giúp tổ chức tránh các sai sót không đáng có khi thực hiện nghĩa vụ thuế. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết vấn đề này cùng ACC Cần Thơ.
1. Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp là gì? Giải đáp
Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp xảy ra khi doanh nghiệp hoặc cá nhân sử dụng hóa đơn không đúng quy định pháp luật, bao gồm hóa đơn giả, hóa đơn không có giá trị pháp lý hoặc hóa đơn được lập sai mục đích. Theo Luật Quản lý thuế 2025, hành vi này bị coi là vi phạm nghiêm trọng về quản lý hóa đơn, chứng từ.
Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định rõ các trường hợp hóa đơn được xem là bất hợp pháp, chẳng hạn như hóa đơn không được cơ quan thuế cấp mã hoặc không phản ánh giao dịch thực tế. Thông tư 91/2026/TT-BTC hướng dẫn chi tiết cách xác định và xử lý các hóa đơn thuộc diện này. Doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ nguồn gốc hóa đơn trước khi sử dụng để đảm bảo tuân thủ. Việc hiểu rõ định nghĩa giúp hạn chế rủi ro khi kê khai thuế.
2. Hậu quả pháp lý khi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp
Hành vi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp có thể dẫn đến nhiều chế tài nghiêm khắc theo quy định hiện hành. Luật Quản lý thuế 2025 quy định mức phạt tiền từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng tùy theo mức độ vi phạm. Nghị định 254/2026/NĐ-CP bổ sung các hình thức xử phạt bổ sung như đình chỉ hoạt động kinh doanh có thời hạn hoặc buộc nộp lại số thuế đã khấu trừ sai.
Thông tư 91/2026/TT-BTC hướng dẫn cách tính toán số tiền phạt dựa trên giá trị hóa đơn bất hợp pháp. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể bị cơ quan thuế từ chối khấu trừ thuế giá trị gia tăng và truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp. Những hậu quả này không chỉ ảnh hưởng đến tài chính mà còn làm giảm uy tín của tổ chức trong giao dịch thương mại.
3. Cách nhận biết và phòng ngừa sử dụng hóa đơn bất hợp pháp
Doanh nghiệp có thể nhận biết hóa đơn bất hợp pháp thông qua một số dấu hiệu cơ bản như mã số thuế không hợp lệ, thông tin bên bán không khớp với thực tế hoặc hóa đơn không có chữ ký số đúng quy định. Theo Luật Quản lý thuế 2025, mọi hóa đơn điện tử phải được cấp mã bởi cơ quan thuế trước khi sử dụng.
Nghị định 254/2026/NĐ-CP yêu cầu kiểm tra tính hợp pháp của hóa đơn qua hệ thống dữ liệu quốc gia. Thông tư 91/2026/TT-BTC hướng dẫn quy trình đối chiếu thông tin hóa đơn với cơ quan thuế. Để phòng ngừa, doanh nghiệp nên thực hiện các bước sau:
Bước 1: Kiểm tra mã số thuế và thông tin bên bán trên cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế trước khi nhận hóa đơn.
Bước 2: Yêu cầu bên bán cung cấp hóa đơn đã được cấp mã hợp lệ và lưu trữ đầy đủ chứng từ gốc.
Bước 3: Định kỳ rà soát hệ thống kế toán để phát hiện sớm các hóa đơn có dấu hiệu bất thường.
Bước 4: Đào tạo nhân viên về quy định mới của Luật Quản lý thuế 2025 và các văn bản hướng dẫn liên quan.
Việc tuân thủ các bước này giúp giảm thiểu nguy cơ vi phạm đáng kể.
4. Câu hỏi thường gặp
Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?
Trả lời: Theo Luật Quản lý thuế 2025, nếu hành vi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp có quy mô lớn và có yếu tố gian lận có chủ đích, cơ quan chức năng có thể chuyển sang xử lý hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự. Mức độ xử lý phụ thuộc vào giá trị thiệt hại và tính chất vi phạm được quy định tại Nghị định 254/2026/NĐ-CP.
Doanh nghiệp bị phạt bao nhiêu khi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp?
Trả lời: Mức phạt được tính theo giá trị hóa đơn và mức độ vi phạm theo Thông tư 91/2026/TT-BTC. Thông thường, mức phạt tiền có thể từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng, kèm theo các biện pháp khắc phục hậu quả như nộp lại thuế đã khấu trừ sai.
Làm thế nào để tra cứu hóa đơn hợp pháp nhanh chóng?
Trả lời: Doanh nghiệp có thể sử dụng cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế để kiểm tra mã hóa đơn theo hướng dẫn của Thông tư 91/2026/TT-BTC. Việc tra cứu định kỳ giúp phát hiện sớm các hóa đơn có dấu hiệu bất hợp pháp và tuân thủ Luật Quản lý thuế 2025.
Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp không chỉ gây thiệt hại tài chính mà còn ảnh hưởng lâu dài đến hoạt động kinh doanh. Doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu và tuân thủ đúng quy định để tránh rủi ro. Liên hệ ACC Cần Thơ để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ giải quyết các vấn đề liên quan đến hóa đơn, thuế một cách chuyên nghiệp.
Để lại một bình luận