Quy định mới về bảo hiểm thai sản

Quy định mới về bảo hiểm thai sản từ ngày 1/7/2025 mang đến nhiều thay đổi quan trọng, giúp mở rộng quyền lợi cho người lao động, đặc biệt là lao động nữ. Để hiểu rõ hơn về các thay đổi này, cùng ACC Cần Thơ khám phá chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Quy định mới về bảo hiểm thai sản

Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, đã mang đến những thay đổi đột phá về chế độ thai sản, đảm bảo quyền lợi tốt hơn cho người lao động. Dưới đây là những điểm nổi bật mà người lao động cần nắm rõ.

• Điều kiện hưởng chế độ thai sản được nới lỏng: Theo Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, các trường hợp được hưởng chế độ thai sản đã được mở rộng, bao gồm cả lao động nữ mang thai hộ, lao động nữ điều trị vô sinh, và lao động nam có vợ sinh con. Cụ thể, lao động nữ sinh con chỉ cần đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) từ đủ 6 tháng trong 24 tháng trước khi sinh (so với 12 tháng trước đây) nếu phải nghỉ dưỡng thai theo chỉ định y tế. Điều này giúp nhiều lao động nữ, đặc biệt những người gặp khó khăn trong việc duy trì đóng BHXH liên tục, dễ dàng tiếp cận quyền lợi hơn.
• Tăng thời gian nghỉ khám thai: Điều 51 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định lao động nữ mang thai được nghỉ tối đa 2 ngày cho mỗi lần khám thai, không phụ thuộc vào vị trí địa lý hay tình trạng thai nhi. Trước đây, theo Điều 32 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, chỉ những trường hợp ở xa cơ sở y tế hoặc thai nhi có vấn đề mới được nghỉ 2 ngày. Quy định mới này giúp giảm áp lực tài chính và thời gian, đồng thời khuyến khích chăm sóc sức khỏe định kỳ trong thai kỳ.
• Hỗ trợ mọi trường hợp phá thai: Một điểm đáng chú ý trong Điều 52 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 là mọi trường hợp phá thai, dù bệnh lý hay ngoài ý muốn, đều được hưởng chế độ thai sản. Thời gian nghỉ việc được quy định cụ thể: tối đa 10 ngày (thai dưới 5 tuần), 20 ngày (thai từ 5 đến dưới 13 tuần), 40 ngày (thai từ 13 đến dưới 22 tuần), và 120 ngày (thai từ 22 tuần trở lên). Điều này thể hiện sự thấu hiểu và hỗ trợ toàn diện hơn cho lao động nữ trong các tình huống nhạy cảm.
• Mức trợ cấp thai sản được điều chỉnh: Theo Điều 59 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, mức trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi được tính bằng 2 lần mức lương cơ sở tại thời điểm sinh, hiện tại là 2,34 triệu đồng/tháng theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP. Như vậy, mức trợ cấp tối thiểu là 4,68 triệu đồng mỗi con. Ngoài ra, mức hưởng dưỡng sức sau sinh cũng được duy trì ở mức 30% lương cơ sở mỗi ngày, giúp người lao động có thêm nguồn hỗ trợ tài chính để phục hồi.

2. Quy trình thực hiện thủ tục hưởng chế độ thai sản

Hiểu rõ quy trình thực hiện thủ tục hưởng chế độ thai sản là yếu tố quan trọng để người lao động nhận được quyền lợi đúng và đầy đủ. Dưới đây là các bước chi tiết theo quy định hiện hành.

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ hưởng chế độ thai sản
Người lao động cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định tại Điều 101 Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Hồ sơ bao gồm: giấy chứng sinh hoặc giấy khai sinh (bản sao có chứng thực), giấy xác nhận của cơ sở y tế (đối với trường hợp phá thai hoặc thai chết lưu), và các giấy tờ liên quan đến việc đóng BHXH.

Đối với lao động nam có vợ sinh con, cần thêm giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ chứng minh quan hệ hôn nhân. Hồ sơ cần được nộp trong vòng 45 ngày kể từ ngày quay trở lại làm việc sau khi nghỉ thai sản.

Bước 2: Nộp hồ sơ cho người sử dụng lao động hoặc cơ quan BHXH
Sau khi chuẩn bị hồ sơ, người lao động nộp trực tiếp cho người sử dụng lao động. Trong vòng 10 ngày, người sử dụng lao động có trách nhiệm nộp hồ sơ này đến cơ quan BHXH theo quy định tại Điều 102 Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Đối với người tham gia BHXH tự nguyện, hồ sơ được nộp trực tiếp tại cơ quan BHXH nơi cư trú. Việc nộp hồ sơ đúng hạn giúp tránh tình trạng bị từ chối hoặc chậm trễ giải quyết quyền lợi.

Bước 3: Nhận và kiểm tra quyền lợi
Cơ quan BHXH sẽ xem xét và giải quyết hồ sơ trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Người lao động sẽ nhận được khoản trợ cấp thai sản qua tài khoản ngân hàng hoặc tại cơ quan BHXH. Nếu có bất kỳ sai sót nào trong hồ sơ, người lao động cần phối hợp với người sử dụng lao động để bổ sung kịp thời, đảm bảo quyền lợi được chi trả đúng mức.

>>> Xem thêm tại: Hướng dẫn cách tra cứu tiền bảo hiểm thai sản

3. Quyền lợi mở rộng cho lao động nam và BHXH tự nguyện

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 không chỉ tập trung vào lao động nữ mà còn mở rộng quyền lợi cho lao động nam và người tham gia BHXH tự nguyện. Dưới đây là những điểm mới đáng chú ý.

• Quyền lợi cho lao động nam có vợ sinh con: Theo Điều 94 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, lao động nam tham gia BHXH bắt buộc hoặc tự nguyện có vợ sinh con được hưởng trợ cấp một lần bằng 2 lần mức lương cơ sở (hiện tại là 4,68 triệu đồng mỗi con). Ngoài ra, thời gian nghỉ việc chăm sóc vợ sinh con được tăng lên tối đa 60 ngày trong 60 ngày đầu sau sinh, thay vì 30 ngày như trước đây (Điều 53 Luật Bảo hiểm xã hội 2024). Quy định này giúp lao động nam có thêm thời gian hỗ trợ gia đình trong giai đoạn quan trọng.
• Chế độ thai sản cho BHXH tự nguyện: Một bước tiến lớn của Điều 95 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 là mở rộng chế độ thai sản cho người tham gia BHXH tự nguyện. Trước đây, theo Điều 4 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người tham gia BHXH tự nguyện chỉ được hưởng chế độ hưu trí và tử tuất. Từ 1/7/2025, người đóng BHXH tự nguyện từ đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh con sẽ nhận trợ cấp thai sản 2 triệu đồng mỗi con. Điều này khuyến khích người lao động tự do tham gia BHXH, góp phần xây dựng hệ thống an sinh xã hội toàn diện hơn.
• Hỗ trợ đặc biệt cho các đối tượng khó khăn: Điều 95 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định lao động nữ là người dân tộc thiểu số hoặc người Kinh có chồng là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo, cư trú tại vùng đặc biệt khó khăn, sẽ được hưởng thêm chính sách hỗ trợ khi sinh con. Mức hỗ trợ này do Chính phủ quy định, thể hiện sự quan tâm đến các nhóm dễ bị tổn thương, đảm bảo công bằng trong tiếp cận quyền lợi BHXH.

>>> Xem thêm bài viết Trình tự thủ tục khai nhận di sản thừa kế để có thêm thông tin nhé.

4. Câu hỏi thường gặp

Dưới đây là những câu hỏi phổ biến liên quan đến quy định mới về bảo hiểm thai sản, nhằm giúp người lao động hiểu rõ hơn về quyền lợi của mình.

Lao động nữ điều trị vô sinh có được hưởng chế độ thai sản không?

Theo Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, lao động nữ phải nghỉ việc để điều trị vô sinh trước khi sinh con chỉ cần đóng BHXH từ đủ 6 tháng trong 24 tháng trước sinh là đủ điều kiện hưởng chế độ. Quy định này hỗ trợ những trường hợp khó khăn, đảm bảo quyền lợi tài chính và thời gian nghỉ ngơi hợp lý.

Lao động nam không nghỉ việc khi vợ sinh con có được nhận trợ cấp không?

Căn cứ Điều 94 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, lao động nam không nghỉ việc vẫn được nhận trợ cấp một lần bằng 2 lần mức lương cơ sở (4,68 triệu đồng mỗi con). Tuy nhiên, nếu không nghỉ việc, họ sẽ không được hưởng trợ cấp dựa trên số ngày nghỉ như trường hợp nghỉ chăm sóc vợ.

Phá thai ngoài ý muốn có được hưởng chế độ thai sản không?

Theo Điều 52 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, từ 1/7/2025, mọi trường hợp phá thai, dù bệnh lý hay ngoài ý muốn, đều được hưởng chế độ thai sản. Thời gian nghỉ phụ thuộc vào tuổi thai, tối đa lên đến 120 ngày nếu thai từ 22 tuần trở lên, giúp hỗ trợ cả về tài chính và sức khỏe.

Người tham gia BHXH tự nguyện cần đóng bao lâu để được hưởng thai sản?

Điều 95 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định người tham gia BHXH tự nguyện cần đóng từ đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh con để nhận trợ cấp thai sản 2 triệu đồng mỗi con. Đây là điểm mới so với trước đây, khi BHXH tự nguyện không có chế độ thai sản.

Có thể quay lại làm việc sớm trước khi hết thời gian nghỉ thai sản không?

Theo Điều 139 Bộ luật Lao động 2019 và Điều 59 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, lao động nữ có thể quay lại làm việc sớm nhưng vẫn được hưởng trợ cấp thai sản đầy đủ. Tuy nhiên, họ phải đóng BHXH bắt buộc cho thời gian làm việc và đảm bảo sức khỏe đã phục hồi.

Quy định mới về bảo hiểm thai sản từ ngày 1/7/2025 mang đến nhiều lợi ích thiết thực, từ việc nới lỏng điều kiện hưởng chế độ đến mở rộng đối tượng thụ hưởng, đặc biệt cho lao động nữ và nam, cũng như người tham gia BHXH tự nguyện. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thực hiện thủ tục, hãy liên hệ ACC Cần Thơ để đảm bảo quyền lợi của bạn được thực hiện đúng quy định pháp luật.