Nhà 1 mẹ 1 con có phải đi nghĩa vụ quân sự là vấn đề được nhiều gia đình quan tâm khi con trai đến tuổi nhập ngũ. Việc nắm rõ quy định giúp các gia đình hiểu đúng nghĩa vụ và quyền lợi của mình. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết vấn đề này cùng ACC Cần Thơ.
1. Điều kiện miễn nghĩa vụ quân sự theo quy định hiện hành
Theo khoản 2 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, công dân chỉ được miễn gọi nhập ngũ khi thuộc một trong các trường hợp luật định, chẳng hạn: con của liệt sĩ, con của thương binh hạng một; một anh hoặc một em trai của liệt sĩ; một con của thương binh hạng hai, bệnh binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; cùng một số trường hợp đặc thù khác.
Như vậy, gia đình chỉ có một mẹ và một con trai không phải là căn cứ để được miễn nghĩa vụ quân sự. Trường hợp người con là lao động duy nhất trực tiếp nuôi dưỡng mẹ không còn khả năng lao động thì có thể thuộc diện tạm hoãn gọi nhập ngũ theo điểm b khoản 1 Điều 41, nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện và được cơ quan có thẩm quyền xác nhận.
Do đó, cần phân biệt rõ “miễn” và “tạm hoãn”: miễn gọi nhập ngũ là không thuộc diện gọi nhập ngũ theo trường hợp được luật quy định; còn tạm hoãn chỉ có hiệu lực khi lý do tạm hoãn còn tồn tại. Khi không còn lý do tạm hoãn, công dân vẫn có thể được gọi nhập ngũ theo khoản 3 Điều 41.
2. Nhà 1 mẹ 1 con có phải đi nghĩa vụ quân sự không?
Nhà chỉ có một mẹ và một con trai không phải là căn cứ để được miễn nghĩa vụ quân sự. Người con vẫn có thể được gọi nhập ngũ nếu đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn và không thuộc trường hợp được tạm hoãn hoặc miễn theo quy định.
Trường hợp đáng lưu ý là người con là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng mẹ không còn khả năng lao động. Đây là một trong những trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ theo điểm b khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015. Tuy nhiên, gia đình phải có căn cứ chứng minh hoàn cảnh thực tế và được cơ quan có thẩm quyền xem xét.
Vì vậy, cần phân biệt giữa “nhà 1 mẹ 1 con” và “người con là lao động duy nhất trực tiếp nuôi dưỡng mẹ không còn khả năng lao động”. Chỉ trường hợp thứ hai, nếu đáp ứng đủ điều kiện luật định, mới có thể được xem xét tạm hoãn; không phải cứ là con trai duy nhất thì được hoãn hoặc miễn.
3. Các trường hợp được hoãn nghĩa vụ quân sự
Theo khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, công dân được tạm hoãn gọi nhập ngũ khi thuộc một trong các trường hợp luật định, như chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe; là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động; có anh, chị hoặc em ruột đang phục vụ tại ngũ; đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông hoặc đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy, cao đẳng hệ chính quy trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo và một số trường hợp khác.
Đối với trường hợp nhà 1 mẹ 1 con, cần đặc biệt xem xét điều kiện người con có phải là lao động duy nhất trực tiếp nuôi dưỡng mẹ không còn khả năng lao động hay không. Nếu chỉ có hai mẹ con nhưng mẹ vẫn còn khả năng lao động thì chưa đủ căn cứ để áp dụng trường hợp tạm hoãn này.
Việc tạm hoãn cũng không đồng nghĩa với được miễn nghĩa vụ quân sự. Khi lý do tạm hoãn không còn và công dân vẫn trong độ tuổi, đủ tiêu chuẩn thì vẫn có thể được gọi nhập ngũ theo quy định.
>> Đọc thêm: Con một có đi nghĩa vụ quân sự không?
4. Thủ tục đăng ký nghĩa vụ quân sự cho công dân
Công dân thuộc đối tượng đăng ký nghĩa vụ quân sự thực hiện đăng ký theo quy định của Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 98/2025/QH15. Từ năm 2026, thủ tục đăng ký nghĩa vụ quân sự có thể được thực hiện trực tiếp hoặc trực tuyến, đồng thời cơ quan đăng ký được tổ chức theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Bước 1: Chuẩn bị thông tin, giấy tờ cần thiết.
Công dân chuẩn bị thông tin định danh cá nhân và các giấy tờ theo yêu cầu đăng ký. Nếu có hoàn cảnh gia đình thuộc trường hợp đề nghị tạm hoãn hoặc miễn thì cần chuẩn bị thêm tài liệu chứng minh.
Bước 2: Thực hiện đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền.
Sau khi nhận quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự, công dân có thể đăng ký trực tuyến hoặc trực tiếp tại Ban Chỉ huy quân sự cấp xã theo hướng dẫn.
Bước 3: Khai thông tin và thực hiện kiểm tra theo quy định.
Ban Chỉ huy quân sự cấp xã hướng dẫn công dân khai Phiếu tự khai sức khỏe nghĩa vụ quân sự và thực hiện các nội dung đăng ký cần thiết. Theo thủ tục hiện hành, kết quả đăng ký được thực hiện theo trình tự do cơ quan quân sự hướng dẫn.
Bước 4: Thực hiện nghĩa vụ nếu không thuộc diện hoãn hoặc miễn.
Nếu công dân đủ tiêu chuẩn nhập ngũ và không thuộc trường hợp tạm hoãn, miễn thì phải chấp hành lệnh gọi nhập ngũ theo quy định. Trường hợp có hoàn cảnh gia đình đặc biệt, công dân cần cung cấp giấy tờ chứng minh để được cơ quan có thẩm quyền xem xét.
5. Câu hỏi thường gặp
Nhà chỉ có mẹ và một con trai có được miễn nghĩa vụ quân sự không?
Không đương nhiên được miễn. Việc gia đình chỉ có mẹ và một con trai không thuộc trường hợp miễn gọi nhập ngũ được quy định tại khoản 2 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015. Nếu người con là lao động duy nhất trực tiếp nuôi dưỡng mẹ không còn khả năng lao động thì có thể được xem xét tạm hoãn gọi nhập ngũ nếu đáp ứng đủ điều kiện.
Con trai duy nhất của mẹ đơn thân có phải đi nghĩa vụ quân sự không?
Có thể vẫn phải thực hiện nghĩa vụ quân sự. Pháp luật không quy định con trai duy nhất của mẹ đơn thân đương nhiên được miễn hoặc hoãn. Nếu người con đồng thời là lao động duy nhất trực tiếp nuôi dưỡng mẹ không còn khả năng lao động và đáp ứng các điều kiện luật định thì có thể được xem xét tạm hoãn gọi nhập ngũ.
Thời hạn đăng ký nghĩa vụ quân sự là khi nào?
Theo quy định hiện hành, công dân nam đủ 17 tuổi trong năm thuộc diện đăng ký nghĩa vụ quân sự được thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu. Hằng năm, tháng 1 lập danh sách công dân nam đủ 17 tuổi trong năm và tháng 4 Chủ tịch UBND cấp xã quyết định gọi công dân đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu. Công dân thực hiện đăng ký theo hình thức trực tuyến hoặc trực tiếp theo quyết định gọi đăng ký.
Nhà 1 mẹ 1 con có phải đi nghĩa vụ quân sự cần được xem xét kỹ lưỡng dựa trên từng hoàn cảnh cụ thể. Gia đình nên chuẩn bị đầy đủ giấy tờ và liên hệ trực tiếp với cơ quan quân sự địa phương để được hướng dẫn chính xác. Liên hệ ACC Cần Thơ để được tư vấn chi tiết hơn về nhà 1 mẹ 1 con có phải đi nghĩa vụ quân sự.
Để lại một bình luận