Mức phạt sử dụng hóa đơn bất hợp pháp là vấn đề pháp lý quan trọng mà mọi doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh cần nắm rõ để tránh những hậu quả nghiêm trọng. Việc vi phạm quy định về hóa đơn không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động tài chính mà còn có thể dẫn đến các chế tài xử phạt nặng nề theo quy định hiện hành. Hiểu đúng mức phạt giúp tổ chức tuân thủ pháp luật tốt hơn và giảm thiểu rủi ro. Cùng ACC Cần Thơ tìm hiểu chi tiết.
1. Mức phạt sử dụng hóa đơn bất hợp pháp theo luật
Theo Luật Quản lý thuế 2025, hành vi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp bị xử lý nghiêm ngặt nhằm đảm bảo tính minh bạch trong quản lý thuế. Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định cụ thể các mức phạt tiền đối với tổ chức và cá nhân vi phạm, với mức phạt cơ bản từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng tùy theo mức độ và số lượng hóa đơn vi phạm. Thông tư 91/2026/TT-BTC hướng dẫn chi tiết cách xác định hóa đơn bất hợp pháp, bao gồm hóa đơn giả mạo, hóa đơn không có giá trị pháp lý hoặc hóa đơn được lập không đúng quy trình.
Doanh nghiệp cần phân biệt rõ giữa hóa đơn bất hợp pháp và hóa đơn hợp pháp để tránh nhầm lẫn. Khi bị phát hiện sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, cơ quan thuế sẽ áp dụng mức phạt tăng dần theo số lần vi phạm. Lần đầu có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 50 triệu đồng, kèm theo buộc thu hồi và hủy các hóa đơn vi phạm. Nếu tái phạm, mức phạt có thể lên đến 100 triệu đồng và bị đình chỉ hoạt động kinh doanh có thời hạn.
Ngoài phạt tiền, Luật Quản lý thuế 2025 còn quy định thêm biện pháp khắc phục hậu quả như truy thu thuế, tính tiền chậm nộp và buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu. Nghị định 254/2026/NĐ-CP nhấn mạnh rằng các hành vi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp để khai thuế sai sự thật sẽ bị xử lý ở mức cao nhất. Thông tư 91/2026/TT-BTC yêu cầu doanh nghiệp phải lưu trữ hóa đơn đúng quy định và kiểm tra nguồn gốc trước khi sử dụng.
2. Các trường hợp bị coi là sử dụng hóa đơn bất hợp pháp
Nhiều doanh nghiệp không may rơi vào tình trạng vi phạm do thiếu hiểu biết về quy định. Các trường hợp phổ biến bao gồm sử dụng hóa đơn do tổ chức không có thẩm quyền phát hành, hóa đơn có nội dung bị tẩy xóa hoặc sửa chữa trái phép. Nghị định 254/2026/NĐ-CP liệt kê rõ các hành vi này đều bị áp dụng mức phạt tương ứng.
Doanh nghiệp cũng cần lưu ý khi nhận hóa đơn từ nhà cung cấp không đăng ký mã số thuế hoặc hóa đơn điện tử không đúng định dạng theo Thông tư 91/2026/TT-BTC. Việc sử dụng hóa đơn này để kê khai khấu trừ thuế GTGT hoặc tính chi phí hợp lý sẽ bị cơ quan thuế từ chối và xử phạt bổ sung. Luật Quản lý thuế 2025 quy định rõ trách nhiệm của người sử dụng hóa đơn trong việc kiểm tra tính hợp pháp trước khi ghi nhận vào sổ sách kế toán.
3. Hậu quả pháp lý khi vi phạm và cách khắc phục
Vi phạm mức phạt sử dụng hóa đơn bất hợp pháp không chỉ dừng lại ở phạt tiền mà còn ảnh hưởng đến uy tín và hoạt động lâu dài của doanh nghiệp. Theo Luật Quản lý thuế 2025, tổ chức vi phạm có thể bị công khai thông tin trên cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế, gây khó khăn trong giao dịch với đối tác. Nghị định 254/2026/NĐ-CP bổ sung quy định về việc buộc nộp lại số tiền thuế đã khấu trừ sai.
Để khắc phục, doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại toàn bộ hóa đơn đã sử dụng trong kỳ và điều chỉnh sổ sách kịp thời. Thông tư 91/2026/TT-BTC hướng dẫn quy trình nộp hồ sơ giải trình khi bị thanh tra thuế. Việc hợp tác tốt với cơ quan thuế có thể giảm nhẹ mức phạt trong một số trường hợp cụ thể.
4. Câu hỏi thường gặp
Mức phạt sử dụng hóa đơn bất hợp pháp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?
Trả lời: Theo Luật Quản lý thuế 2025, nếu hành vi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp có dấu hiệu tội phạm như trốn thuế với số tiền lớn hoặc có yếu tố cấu thành tội phạm thì có thể bị chuyển sang cơ quan điều tra. Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định rõ ngưỡng xử lý hành chính và hình sự để doanh nghiệp tham khảo.
Doanh nghiệp nhỏ có bị áp dụng mức phạt giống doanh nghiệp lớn không?
Trả lời: Mức phạt theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP áp dụng chung cho mọi tổ chức, tuy nhiên Thông tư 91/2026/TT-BTC có quy định xem xét giảm nhẹ đối với doanh nghiệp nhỏ lần đầu vi phạm nếu có tình tiết giảm nhẹ. Doanh nghiệp cần chứng minh được sự vô ý hoặc thiếu hiểu biết.
Cách kiểm tra hóa đơn trước khi sử dụng để tránh vi phạm?
Trả lời: Doanh nghiệp nên tra cứu trên hệ thống hóa đơn điện tử theo hướng dẫn của Thông tư 91/2026/TT-BTC và kiểm tra thông tin nhà cung cấp trên cổng thông tin thuế. Luật Quản lý thuế 2025 khuyến khích sử dụng hóa đơn điện tử có mã xác thực để giảm thiểu rủi ro.
Mức phạt sử dụng hóa đơn bất hợp pháp cần được doanh nghiệp quan tâm thường xuyên để đảm bảo tuân thủ pháp luật. Việc nắm rõ quy định giúp tránh các rủi ro không đáng có và duy trì hoạt động kinh doanh ổn định. Liên hệ ACC Cần Thơ để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ kịp thời.
Để lại một bình luận